W świecie pszczelarskim pojawiła się nazwa, która coraz częściej budzi zainteresowanie: Tropilaelaps. To rodzaj roztoczy pasożytujących na pszczołach, a szczególnie niebezpiecznych dla ich czerwiu. Jednym z gatunków, o którym obecnie mówi się najwięcej, jest Tropilaelaps mercedesae. Dlaczego ten niewielki pasożyt wzbudza tak duże zainteresowanie? Czy zagrozi pszczołom w Polsce?
Dlaczego ten nowy szkodnik pasiek wzbudza takie zainteresowanie? Ponieważ może powodować poważne problemy w rodzinach pszczelich. Tropilaelaps żeruje przede wszystkim na rozwijającym się czerwiu. Przy nasilonej inwazji dochodzi do uszkodzenia i zamierania czerwiu, zaburzenia rozwoju rodziny, a w konsekwencji do jej osłabienia.
To szczególnie istotne dlatego, że pszczoły miodne w Europie nie mają długiej historii kontaktu z tym pasożytem. Tropilaelaps wywodzi się z Azji, ale w ostatnich latach obserwowany jest jego geograficzny zasięg poza pierwotnym obszarem występowania. Badania opublikowane w 2026 r. wskazują na jego ekspansję na zachód i pojawienie się w nowych populacjach pszczoły miodnej.
Porównanie z warrozą jest naturalne. Varroa destructor, czyli roztocz odpowiedzialny za warrozę, jest obecnie jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych pszczół.
Tropilaelaps również jest roztoczem pasożytniczym, ale jego biologia jest inna. Szczególnie istotne jest to, że Tropilaelaps jest silnie związany z czerwiem. Dorosłe roztocze mogą przemieszczać się na pszczołach, ale ich okres przebywania na pszczołach dorosłych jest znacznie krótszy niż w przypadku Varroa. Ta różnica ma znaczenie dla sposobu monitorowania i potencjalnego zwalczania pasożyta.
Właśnie dlatego doświadczenia zdobyte podczas walki z warrozą nie mogą być automatycznie przenoszone na Tropilaelaps.
Powód jest bardzo konkretny. 31 sierpnia 2026 roku potwierdzono wystąpienie Tropilaelaps spp. w Turcji, w prowincji Artvin, w północno-wschodniej części kraju. Informacja ta ma znaczenie dla europejskiego pszczelarstwa, ponieważ region znajduje się w pobliżu granicy z Gruzją.
Wcześniej, w sierpniu, Europejskie Laboratorium Referencyjne ds. Zdrowia Pszczół (EURL) informowało o podejrzeniu obecności Tropilaelaps mercedesae w tym regionie. Wówczas obserwacje nie były jeszcze oficjalnie potwierdzone przez tureckie władze. Dziś sytuacja jest już inna – potwierdzenie nastąpiło.
Spróbuj miodu słonecznikowego z pasieki Pszczoły i My. Odwiedź stronę sklepu internetowego
Turcja nie jest jednak jedynym powodem, dla którego europejscy specjaliści przyglądają się Tropilaelaps z dużą uwagą. Obecność T. mercedesae została wcześniej potwierdzona w Gruzji, między innymi w regionie Samegrelo-Zemo Svaneti. Naukowcy opisują obecnie ekspansję tego pasożyta jako zjawisko wymagające zwiększonego monitoringu i przygotowania europejskiego pszczelarstwa.
Co istotne, aktualne informacje EURL wskazują, że na terenie Unii Europejskiej Tropilaelaps pozostaje niepotwierdzony. Komisja Europejska nadal opisuje tego pasożyta jako szkodnika nieobecnego w UE i utrzymuje szczególne wymagania dotyczące przywozu pszczół, właśnie po to, aby ograniczyć ryzyko jego wprowadzenia.
Media pszczelarskie opisują dwa gatunki Tropilaelaps clareae i Tropilaelaps mercedes. Przez wiele lat oba te pasożytnicze roztocze pszczół były ze sobą mylone i traktowane w literaturze pod jedną nazwą (Tropilaelaps clareae). Dokładne badania genetyczne i morfologiczne pozwoliły jednak na wyraźne rozróżnienie dwóch odrębnych gatunków zdolnych do niszczenia rodzin pszczoły miodnej: T. clareae oraz T. mercedesae. Ten drugi stanowi duże zagrożenie, gdyż szybko zbliża się do Europy. Pierwszy pozostaje w rejonach Azji subtropikalnej i tropikalnej.
Do czujności – zdecydowanie. Do paniki – nie. To ważne rozróżnienie. Zagrożenie związane z jego dalszym rozprzestrzenianiem należy traktować poważnie. Europejskie służby weterynaryjne i laboratoria referencyjne zwracają uwagę przede wszystkim na konieczność wczesnego wykrywania pasożyta. Jest to istotne, ponieważ w przypadku nowego ogniska szybkie wykrycie daje możliwość podjęcia działań ograniczających jego rozprzestrzenianie.
Jednym z najważniejszych zagrożeń są przemieszczanie rodzin pszczelich, matek i materiału pszczelarskiego. Właśnie dlatego przepisy unijne dotyczące importu pszczół zawierają konkretne wymagania mające zapobiegać wprowadzeniu Tropilaelaps na teren UE. Przy imporcie matek pszczelich wymagane jest między innymi pochodzenie z obszaru, na którym nie zgłoszono występowania tego pasożyta, a materiał towarzyszący pszczołom musi być wolny od tego pasożyta.
Dla polskich pszczelarzy najważniejszym słowem jest dziś bioasekuracja. Chodzi o odpowiedzialne ograniczanie możliwości zawleczenia egzotycznego pasożyta do własnej pasieki.
Płynny miód spadziowy. W świetnej cenie, prosto z naszej pasieki. Zobacz ofertę.
